માહિતીના સ્ત્રોત અને તેનું સંકલન

આંકડાકીય વિશ્લેષણ

વિભાગ A: મુખ્ય વ્યાખ્યાઓ અને તથ્યો (Definitions and Facts)

ખ્યાલ (Concept) વ્યાખ્યા / હકીકત (Definition / Fact) સ્રોત
કુદરતી તત્વો પૃથ્વીની સપાટી ઉપરના ભૂપૃષ્ઠના વિવિધ સ્વરૂપો, ખનીજો, વનસ્પતિ, પ્રાણીઓ, જમીન, સમુદ્ર, નદીઓ વગેરે કુદરતી તત્વો છે.  
સાંસ્કૃતિક તત્વો વસ્તી, રહેણાક માટેના આવાસો, ખેતી, ઉદ્યોગો, પરિવહન, સંદેશાવ્યવહારનું માળખું વગેરે સાંસ્ક્રુતિક તત્વો છે.  
બહુલક (Mode) બહુલક માટે Z સંજ્ઞા વપરાય છે. જે અંકાત્મક માહિતીમાં એકજ બહુલક હોય તેવી માહિતીને એક બહુલકીય માહિતી (Unimodal data) કહે છે.  
મધ્યક (Mean) માહિતીના બધા અવલોકનોનો સરવાળો કરીને, તે સરવાળાને અવલોકનોની કુ...rong> માં આવેલું છે.
  • નાટમો (NATMO):
    • પૂરું નામ: નેશનલ ઍટલાસ એન્ડ થિમેટિક મેપિંગ ઓર્ગેનાઇઝેસન (National Atlas And Thematic Mapping Organization).
    • મુખ્યાલય: કોલકાતામાં આવેલું છે.

III. માહિતી મેળવવાના સ્ત્રોતો

આંકડાકીય માહિતી પ્રાપ્ત કરવાના મુખ્ય બે સ્ત્રોત છે:

  1. પ્રત્યક્ષ (Direct): પ્રત્યક્ષ મુલાકાત લઈને વ્યક્તિ રૂબરૂમાં જે માહિતી એકત્ર કરે તે માહિતી મેળવવાની પ્રત્યક્ષ રીત છે.
  2. પરોક્ષ અથવા દ્વિતીયક (Indirect or Secondary): કોઈ વ્યક્તિ પોતાના અભ્યાસ માટે અન્ય કોઈ વ્યક્તિ કે સંસ્થા દ્વારા એકત્ર કરવામાં આવેલી કે પ્રસિદ્ધ કરાયેલી માહિતીનો ઉપયોગ કરે ત્યારે તેને પરોક્ષ અથવા દ્વિતીયક માહિતી કહે છે. દ્વિતીયક માહિતીમાં કુલ જન સંખ્યા, વસ્તીનું માળખું, સરકારી, અર્ધ સરકારી, કે ખાનગી સાહસોને લગતા આંકડાનો સમાવેશ થઈ શકે છે.

નીચે આપેલી વિગતોમાં કુદરતી તત્વ કયું છે ?

પૃથ્વીની સપાટી ઉપરના ભૂપૃષ્ઠના વિવિધ સ્વરૂપો, ખનીજો, વનસ્પતિ, પ્રાણીઓ, જમીન, સમુદ્ર, નદીઓ વગેરે કુદરતી તત્વો છે.

બહુલક માટે કઈ સંજ્ઞા વપરાય છે ?

બહુલક માટે Z સંજ્ઞા વપરાય છે.

નીચે આપેલી માહિતીમાં કયું તત્વ સાંસ્કૃતિક નથી ? (સાંસ્ક્રુતિક તત્વોના નામ લખો.)

વસ્તી, રહેણાક માટેના આવાસો, ખેતી, ઉદ્યોગો, પરિવહન, સંદેશાવ્યવહારનું માળખું વગેરે સાંસ્ક્રુતિક તત્વો છે.

એક જ પરિમાણ ધરાવતો આલેખ કયો છે ?

રેખા આલેખ અને સ્તંભ આલેખ એકજ પરિમાણ ધરાવતા આલેખ છે.

વિભાગ B

ત્રિપરિમાણીય આલેખ એટલે શું ?

જ્યારે આંકડાઓનું કદ ઘણું મોટું હોય ત્યારે તેને ત્રણ પરિમાણ દર્શાવતી સંજ્ઞાઓ દ્વારા ચિત્રાત્મક સ્વરૂપમાં ફેરવી (દર્શાવી) શકાય છે. તે માટે ઘન ગોળો, ઘન ચોરસ, તથા બ્લોક પાઇલ્સ વગેરે સંજ્ઞાઓનો ઉપયોગ થાય છે.

સર્વે ઓફ ઇન્ડિયા સંસ્થા ક્યાં આવેલી છે ?

સર્વે ઓફ ઈન્ડિયા સંસ્થા ઉત્તરાખંડ રાજ્યના દહેરાદૂન માં આવેલી છે,

એક બહુલકીય માહિતી કોને કહે છે ?

જે અંકાત્મક માહિતીમાં...નીચે આપેલ આકડાકીય માહિતીનો મધ્યસ્થ શોધો. 207, 190, 212, 227, 239.

આપેલ અવલોકનોને ચડતા ક્રમમાં ગોઠવતા,

190, 207, 212, 227, 239.

અહીં કૂલ 5 અવલોકનો છે જે અયુગ્મ પૂર્ણાંક છે.

M = n+1/2

= 5+1/2

= 6/2

= 3 માં પ્રાપ્તાંકની કિંમત

= 212

આપેલ માહિતીનો મધ્યસ્થ M = 212 થાય.

નીચે આપેલ આકડાકીય માહિતીનો મધ્યસ્થ શોધો.240, 255, 220, 210, 145, 285, 195.

આપેલ અવલોકનોને ચડતા ક્રમમાં ગોઠવતા

145, 195, 210, 220, 240, 255, 285.

અહીં કૂલ 7 અવલોકનો છે જે અયુગ્મ પૂર્ણાંક છે.

M = n+1/2

= 7+1/2

= 8/2

= 4 માં પ્રાપ્તાંકની કિંમત

= 220

આપેલ માહિતીનો મધ્યસ્થ M = 220 થાય.

નીચે આપેલ આકડાકીય માહિતીનો મધ્યક શોધો. 209, 105, 80, 100, 96.

X = Ƹxi/n

= 209 + 105 + 80 + 100 + 96 / 5

= 590 / 5

= 118

આપેલ માહિતીનો મધ્યક X = 118 થાય.

મધ્યક શોધો. 80, 75, 45, 35, 20.

X = Ƹxi/n

= 80 + 75 + 45 + 35 + 20 / 5